Struktura magazynu

Publikacje firmowe

Artykuł opisuje sposób planowania i umiejscowienia stref w projektowanym magazynie

Przystępując do projektowania magazynu (w przypadku, gdy nie jesteśmy związani ograniczeniami wynikającymi z posiadanego, istniejącego już budynku) lub też zagospodarowywania istniejącej bryły budynku (gdy zarówno określona jest powierzchnia i wysokość jak również liczba i układ bram we/wy) należy zdawać sobie sprawę z kilku podstawowych reguł czy zasad, które będą decydować później w czasie prowadzenia operacji magazynowych czy to co stworzyliśmy działa poprawnie czy też jest obarczone problemami wynikającymi z błędów popełnionych na etapie projektowania.

W tym wpisie poruszane są następujące tematy:
Wpływ procesów na projekt magazynu
Strefa przyjęć
Strefa składowania
Transport wewnętrzny i bufory
Strefa kompletacji
Strefa pakowania, wydań i spedycji
Architektura stref magazynowych
Procesy uzupełniające

Wpływ procesów na projekt magazynu

Wiem, że to zabrzmi trywialnie, ale zaczynając projektowanie magazynu musimy odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie: jakie funkcje będzie musiał spełnić nasz magazyn? (jakie procesy logistyczne będą w nim realizowane?) ale jeszcze ważniejszą rzeczą jest odpowiedź na pytanie: jaki rodzaj biznesu magazyn ma pomóc prowadzić? Czy ma on pracować w (najczęściej oczekiwanym obecnie w branży e-commerce) trybie dziś zamówienie – dziś wysyłka do klienta czy też mamy większy komfort czasowy w realizacji zamówień? Czy zamówienia klientów indywidualnych i biznesowych (hurtowe) będą realizowane z tych samych, czy rozłącznych zasobów. Czy korzystamy z transportu własnego czy z usług firm kurierskich? Pytania te są o tyle istotne, gdyż różne warunki i oczekiwania biznesowe będą prowadziły do różnych rozwiązań logistycznych.

Jeśli chodzi o same procesy magazynowe to w literaturze tematu możecie spotkać Państwo podział na procesy główne i pomocnicze, gdzie do procesów głównych zaliczane jest przyjęcie i wydanie towaru oraz jego składowanie. Do procesów głównych zaliczany jest również proces kompletacji, który nie w każdym magazynie zachodzi. Gwoli przypomnienia: proces kompletacji polega na zebraniu i połączeniu surowców, wyrobów gotowych bądź towarów znajdujących się w różnych nośnikach logistycznych w celu realizacji polecenia przekazania na produkcję lub wydania bądź wysyłki do klienta i w procesie tym następuje zmiana jednostek logistycznych np. pobór pojedynczej sztuki z kartonu lub palety czy też pobór kartonu z palety. Naturalnym jest więc, że myśląc o układzie magazynu czy zabudowie fizycznej budynku będziemy starali się myśleć o poszczególnych strefach magazynu pełniących odpowiednie do wspomnianych procesów funkcje.

Strefa przyjęć

Strefa przyjęć to wydzielony obszar (najczęściej poprzez odpowiednie oznakowanie), w którym następuje rozładunek dostawy z samochodu (środka transportu, który ją dostarczył) i jej inwentaryzacja (przeliczenie i sprawdzenie dostawy pod kątem zgodności z zamówieniem ilości i jakości przyjmowanych materiałów). Strefa przyjęć, częstokroć traktowana dość po macoszemu, stanowi bardzo istotny punkt w działaniu magazynu: jest to pierwszy etap kontroli oraz miejsce decyzyjne co do dalszego rozpływu towaru w obrębie magazynu. To właśnie tam podejmujemy decyzję czy kierujemy towar do strefy składowania, czy do strefy kompletacyjnej, czy też pozostawiamy go w strefie przyjęć jeśli pracuje ona również jako tzw. cross-dock (kompletacja z obszaru przyjęcia bez przemieszczania i rozkładania towaru w obszarze składowania czy kompletacji). Musimy również przewidzieć możliwość obsłużenia niezgodności (ilościowych i/lub jakościowych) wychwyconych w procesie przyjęcia.

Strefa składowania

Planując strefę składowania (czasami nazywaną strefą zasobową) musimy wziąć pod uwagę nie tylko oczywiste oczywistości związane z gabarytami, wagą towaru i jego strukturą pakowania, ale również, a może przede wszystkim musimy przyjąć (określić) strategie składowania towaru np. czy mamy na stałe przypisane czy swobodne (zmienne) miejsca składowania poszczególnych indeksów towarowych, czy pozwalamy czy też nie pozwalamy składować więcej niż jeden indeks w jednej lokalizacji magazynowej (w jednym gnieździe). Jak rozmieścić poszczególne indeksy w lokalizacjach? Czy musimy czy nie musimy zapewnić wsparcie w sposób fizyczny strategii FIFO, LIFO bądź FEFO jako sposób rozchodowania towaru? Podobne pytania będą dotyczyły również strefy kompletacji.

Transport wewnętrzny i bufory

A skoro wspomnieliśmy już o strefie kompletacji to nie wolno zapomnieć o właściwym zorganizowaniu (pomocniczego) procesu czyli uzupełniania towaru w lokalizacjach kompletacyjnych. Proces ten może wymagać dodatkowych lokalizacji buforowych pomiędzy strefą składowania a kompletacji w przypadku różnicy między jednostkami logistycznymi wykorzystywanymi w poszczególnych strefach. Jeśli w strefie składowania przechowujemy towar na paletach a strefa kompletacji jest zabudowana regałami półkowymi to zastosowanie pośrednich obszarów buforowych jest konieczne. Przemieszczanie towaru pomiędzy różnymi strefami dotyczy zresztą nie tylko przesunięć ze strefy zasobowej do kompletacyjnej. Jednym z podstawowych błędów w projektowaniu magazynu jest skoncentrowanie się na potrzebach składowania („zmieścić jak najwięcej”) zapominając o potrzebach operacyjnych przemieszczania towaru w obrębie magazynu.

Strefa kompletacji

Proces kompletacji i przeróżne sposoby techniczne organizacji tego najbardziej kosztownego procesu w magazynie (zwłaszcza w obszarze tzw. logistyki pojedynczej sztuki) to „temat rzeka”. Różne sposoby kompletacji man-to-goods (kompletacja jedno- i dwustopniowa, multipicking, kompletacja sztafetowa), rozwiązania automatyki magazynowej goods-to-man to wszystko po to, aby zwiększyć wydajność (zmniejszyć koszty) procesu kompletacji. Częstym błędem popełnianym przy projektowaniu układu magazynu (a jeszcze częstszym gdy reorganizuje się go w ramach wzrostu biznesu) jest łączenie procesów przechowywania i kompletacji w jednym miejscu oraz kompletacja towaru luzem i pakowanego w opakowania zbiorcze z tych samych lokalizacji (regałów). Nie zawsze pobieranie pojedynczej sztuki, kartonu zbiorczego bądź całej palety z tego samego miejsca jest błędem, ale często jest to złe rozwiązanie. Należy pamiętać, że obszar kompletacji jest miejscem, które może generować największe koszty (dostawy to całe kartony bądź palety, wysyłka również a w obszarze kompletacji każdą sztukę trzeba dotknąć pojedynczo). Jednak usprawnienie kompletacji może zacząć się już w procesie dostaw, bo błędy popełnione przy dostawie mszczą się w strefie kompletacji w zwielokrotniony sposób.

Strefa pakowania, wydań i spedycji

Skoro mamy procesy przyjęcia, składowania, kompletacji i odpowiadające im wymienione powyżej strefy to naturalną rzeczą jest oczekiwać w tym momencie opisu strefy wydań. Ale co tak naprawdę możemy / powinniśmy włączyć do strefy wydań? Strefę pakowania? Z pewnością. Oczywiście inaczej będą zorganizowane procesy pakowania przy wydaniach paletowych, kartonowych czy sztukowych. Inaczej zorganizujemy pakowanie zamówień B2C a inaczej B2B. Ale strefa pakowania to przecież nie wszystko: mamy przecież przypadki, gdy towar o różnych gabarytach, składowany w różnych obszarach magazynu i kompletowany asynchronicznie musi złączyć się gdzieś w jedną wysyłkę co oznacza, że przed procesem pakowania musimy zapewnić / zorganizować strefę komasacji. A co po spakowaniu towaru? Wydanie na strefę spedycji częstokroć związane z posortowaniem wydań na przewoźnika. A czy w naszym biznesie zdarzają się tzw. wysyłki odłożone w czasie? Jeśli tak to gdzieś ten przygotowany do spedycji towar musimy przez pewien okres przechować…. I cały czas pozostajemy w obrębie strefy wydań.

Architektura stref magazynowych

Po nałożeniu na opisane wcześniej procesy wielkości liczbowych związanych z przepływem towaru (liczby poszczególnych operacji, sztuki, kilogramy czy metry sześcienne) to mamy jakieś wyobrażenia o układzie naszych czterech podstawowych stref magazynowych: jakie oczekiwania powinny spełniać i jak działać. I co dalej?

układ przelotowy

Układ przelotowy

W tym miejscu przychodzi podstawowa zasada transportu wewnętrznego: zadbać o jednokierunkowy strumień przepływu towarów, która w zależności od możliwości technicznych budynku prowadzi do układu przelotowego lub do układu workowego (z możliwymi różnymi wariantami tych dwóch podstawowych układów uwzględniających zarówno różne kształty budynku jak i sposoby przechowywania towarów różnego typu czy gabarytów).

układ workowy

Układ workowy

I właściwie można by zacząć rysować layout magazynu.

Procesy uzupełniające

Ale czy mając już przygotowane cztery wcześniej opisane kluczowe strefy magazynowe, mamy już zrealizowane wszystkie nasze potrzeby? Jeśli tak nam się wydaje, to warto jeszcze zadać sobie co najmniej dwa pytania: jak będziemy obsługiwać zwroty (reklamacyjne i/lub handlowe) i czy w naszym procesach sprzedażowych nie mamy żadnych dodatkowych procesów np. typu VAS (value-added services), które wpływają na przebieg podstawowych procesów logistycznych. Dorzućmy jeszcze do tego procesy pomocnicze gospodarki opakowaniami oraz gospodarki odpadami. I jeszcze oczekiwania o minimalizacji ilości operacji transportowych wewnątrz magazynu. I o jak najkrótszych przebiegach ładunku związanych z możliwie kompaktową zabudową magazynu. I zapewnijmy ergonomię pracy dla pracowników. I już będziemy w domu. Czyli w magazynie.